ตำแหน่งดาวเคราะห์

เนื่องจากดาวเคราะห์เป็นดาวที่ไม่อยู่นิ่งกับที่จึงไม่สามารถแสดงตำแหน่งที่แน่นอนบนแผนที่ดาวได้ การสังเกตดาวเคราะห์จะใช้ควบคู่ไปกับแผนที่ดาว เมื่อรู้บริเวณกลุ่มดาวที่ดาวเคราะห์อยู่ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มดาวในแนวจักราศี เราก็จะทราบตำแหน่งและเวลาที่เหมาะสมในการสังเกตดาวเคราะห์ได้ (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับความรู้เรื่องดาวเคราะห์)

ดาวพุธ (Mercury) ดาวเคราะห์วงในสุดของระบบสุริยะที่มีการเปลี่ยนตำแหน่งเร็วที่สุด
อีกทั้งวงโคจรของดาวพุธจะเล็กและใกล้ดวงอาทิตย์มาก เราจึงควรเลือกวันสังเกตุดาวพุธในวันที่ใกล้เคียงกับตำแหน่ง Greatest Elongation ซึ่งจะเป็นวันที่ดาวพุธอยู่สูงสุดบนขอบฟ้าราวๆ 28 องศา ซึ่งมีอยู่สองตำแหน่งคือ Greatest Elongation West (สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันออก) และ Greatest Elongation East (สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันตก)
ตารางข้างล่างแสดงตำแหน่งสำคัญของดาวพุธ พร้อมทั้งกลุ่มดาวที่เป็นฉากหลังของดาวพุธขณะนั้น
** หมายเหตุ กลุ่มดาวคนแบกงูไม่ใช่กลุ่มดาวจักราศี แต่เป็นกลุ่มดาวที่มีพื้นที่บางส่วนอยู่ในแนวจักราศีพอดี

ตารางตำแหน่งที่สำคัญๆของดาวพุธ และกลุ่มดาวที่ดาวพุธอยู่ ในปี พศ.2556

Greatest Elongation East สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันตก	Inferier conjunction ด้านหน้าดวงอาทิตย์	Greatest Elongation West สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันออก	Superier conjunction ด้านหลังดวงอาทิตย์
17 กพ. คนแบกหม้อน้ำ 11 มิย. คนคู่ 11 ตค. คันชั่ง	4 มีค. ปลาคู่ 9 กค. คนคู่ 1 พย. คันชั่ง	2 เมย. คนแบกหม้อน้ำ 31 กค. คนคู่ 17 พย. หญิงสาว	**18 มค. คนยิงธนู 11 พค. แกะ 25 สค. สิงโต 29 ธค. คนยิงธนู

** เป็นตำแหน่งเริ่มต้นของปี 2556 แล้วไล่ลำดับในตารางจากซ้ายไปขวา

ดาวศุกร์(Venus)
ดาวเคราะห์วงในที่มีการเปลี่ยนแปลงตำแหน่งช้ากว่าดาวพุธ ทำให้ในรอบ 1 ปีเราจะเห็นการเปลี่ยนแปลงตำแหน่งของดาวศุกร์ช้า การสังเกตดาวศุกร์ก็เช่นเดียวกับดาวพุธคือ อยู่ใกล้กับช่วง Greatest Elongation ทั้งสองช่วง เพราะจะทำให้ดาวศุกร์อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์และไม่โดนแสงรบกวน
เริ่มเข้าปี 2556 เราจะเห็นดาวศุกร์สว่างสุกใสทางขอบฟ้าตะวันออกในตอนเช้ามืดที่เรียกว่า ดาวประกายพรึก (Morning Star) ซึ่งเราเริ่มเห็นมาตั้งแต่ปลายปี พ.ศ.2555 แล้ว

ตารางตำแหน่งที่สำคัญๆของดาวศุกร์ และกลุ่มดาว ในปี พ.ศ.2556

Greatest Elongation East
สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันตก Inferier conjunction
ด้านหน้าดวงอาทิตย์ Greatest Elongation West
สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันออก Superier conjunction
ด้านหลังดวงอาทิตย์


25 ตค. คนแบกงู


      ** 28 มีค. ปลาคู่

ดาวอังคาร (Mars)
เมื่อเริ่มเข้าปีใหม่ของปี 2556 ดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวแพะทะเล (Capricornus) ความสว่างปรากฏ 1.2 ซึ่งอยู่ทางขอบฟ้าตะวันตก ค่อยๆเคลื่อนตัวไปทางกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำอย่างช้าๆ จนกระทั่งไปเกาะกลุ่มกับดาวพุธและดาวเนปจูน ช่วง 5-7 กุมภาพันธ์ทางขอบฟ้าตะวันตก
ดาวอังคารไปอยู่หลังดวงอาทิตย์ในวันที่ 18 เมษายน และเริ่มเห็นดาวอังคารอีกครั้งทางขอบฟ้าตะวันออกก่อนรุ่งเช้า และเห็นเร็วขึ้นทุกวันเรื่อยๆไป จนกระทั่งปลายปี เราจะเห็นดาวอังคารทางขอบฟ้าตะวันออกตั้งแต่ตีสอง อยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว มีความสว่าง 1.0 และขนาดเชิงมุมเล็กมากเพียง 6.2 arcsec เล็กกว่าดาวพุธ

    ดาวพฤหัสบดี (Jupiter) ดาวเคราะห์ยักษ์ใหญ่ มีคาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์ 1 รอบกินเวลา 11 ปี 11 เดือน หรือ ราว 12 ปี ทำให้ดาวพฤหัสมีการเปลี่ยนตำแหน่งไปอย่างช้าๆปีละ 1 จักราศี
    เริ่มเข้าต้นปี พ.ศ.2556 เราจะเห็นดาวพฤหัสสว่างสุกใสอยู่เกือบกลางศีรษะในตอนหัวค่ำ ซึ่งขณะนั้นอยู่ในกลุ่มดาววัว มีความสว่างปรากฏ -2.7
    ดาวพฤหัสจะค่อยๆขยับเข้าใกล้ขอบฟ้าตะวันตกไปเรื่อยๆ จนกระทั่งไปอยู่ด้านหลังดวงอาทิตย์ในวันที่ 19 มิถุนายน หลังจากนั้นดาวพฤหัสก็จะเริ่มออกห่างจากดวงอาทิตย์เรื่อยๆ ไปปรากฏให้เราเห็นอีกครั้งทางขอบฟ้าตะวันออกก่อนรุ่งเช้า ดาวพฤหัสก็เปลี่ยนจักราศีจากราศีพฤษก เป็นราศีเมถุน (กลุ่มดาวคนคู่) ซึ่งจะอยู่ในกลุ่มดาวนี้ตลอดปี 2556
เราจะเห็นดาวพฤหัสทางขอบฟ้าตะวันออกเร็วขึ้นเรื่อยๆจากตอนใกล้รุ่ง เป็น ตี4 ตี3 ตี2.... 23น. 22น. จนกระทั่งเห็นตอนหัวค่ำ ทางขอบฟ้าตะวันออก โดยเราจะเห็นดาวพฤหัสใกล้โลกที่ตำแหน่ง Opposition อีกครั้งเมื่อข้ามปี 2556 ไปแล้ว ในวันที่ 5 มกราคม 2557 มีความสว่างปรากฏ -2.7 โดยมีขนาดกว้างเชิงมุม 46 arcsec ในกลุ่มดาวคนคู่ (Gemini)

     ดาวเสาร์ (Saturn) ดาวเคราะห์วงนอกลำดับถัดมาต่อจากดาวพฤหัส และเป็นดาวเคราะห์ดวงสุดท้ายที่เราสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีคาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์นาน 29.5 ปี จึงมีการเปลี่ยนตำแหน่งในกลุ่มดาวจักราศีอย่างช้าประมาณ 2 ปี ต่อ 1 จักราศีขึ้นอยู่กับอาณาเขตของจักราศีกว้างแค่ไหน
    เมื่อย่างเข้าปีใหม่ของปี 2556 ดาวเสาร์ย้ายจักราศีจากกลุ่มดาวหญิงสาว (Virgo) ไปอยู่กลุ่มดาวคันชั่ง โดยเห็นทางขอบฟ้าตะวันออกตั้งแต่เวลาตีสาม และจะเห็นเร็วขึ้นทุกวัน จนกระทั่งเห็นได้ในตอนหัวค่ำ ราวๆปลายเดือนเมษายน ความสว่างปรากฏ 0.13 ขนาดกว้างเชิงมุมราว 38 arcsec(รวมวงแหวน) เล็กกว่าดาวพฤหัสเล็กน้อย
   ดาวเสาร์จะเข้าใกล้โลกที่สุด หรือและอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์ (Opposition) ในวันที่ 28 เมษายน 2556 มีค่าความสว่างปรากฏ 0.13
    เนื่องจากดาวเสาร์ค่อนข้างนิ่งบนท้องฟ้า และเมื่อย่างเข้าปลายเดือนตุลาคม ดวงอาทิตย์จะเข้ามาใกล้กลุ่มดาวนี้ทำให้เราเห็นดาวเสาร์ขยับไปทางขอบฟ้าตะวันตกเรื่อยๆ และไปอยู่หลังดวงอาทิตย์ในวันที่ 6 พฤศจิกายน ซึ่งเราจะมีโอกาสเห็นดาวเสาร์อีกครั้งทางของฟ้าตะวันออกก่อนรุ่งเช้า ช่วงปลายๆปี 2556

ดาวยูเรนัส(Uranus)
เมื่อเริ่มเข้าปีใหม่ 2555 ดาวยูเรนัสยังคงอยู่ในกลุ่มดาวปลาคู่ ราศีมีน มีความสว่าง 5.8 ซึ่งกลุ่มดาวนี้อยู่ประมาณกลางศีรษะเราตอนหัวค่ำ ดาวยูเรนัสจะไปอยู่หลังดวงอาทิตย์ในวันที่ 29 มีนาคม หลังจากนั้นเราจะเห็นดาวยูเรนัส อีกครั้งก่อนรุ่งเช้า

และจะเห็นเร็วขึ้นเรื่อยๆจน ดาวยูเรนัสอยู่ในช่วงหัวค่ำทิศตะวันออก และจะอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ หรือตำแหน่งใกล้โลก (Opposition) ในวันที่ 3 ตุลาคม ดาวยูเรนัสยังอยู่ในกลุ่มดาวปลาคู่อีกนานหลายปี คือราว ปี พศ.2560 จึงจะเปลี่ยนจักราศี

       ดาวเนปจูน(Neptune)
       เริ่มเข้าปีใหม่ 2556 ดาวเนปจูนความสว่าง 7.77 ยังคงอยู่ในกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ ราศีกุมภ์ ซึ่งจะปรากฏอยู่ทางขอบฟ้าตะวันตกตอนหัวค่ำ แต่มองเห็นได้ยากด้วยตาเปล่า หรือ จากกล้องดูดาวเพราะต้องรู้ตำแหน่งที่แท้จริง หรือ โดยการเทียบเคียงกับดาวฤกษ์อื่นๆที่เป็นฉากหลัง
       ดาวเนปจูนจะไปอยู่ด้านหลังดวงอาทิตย์ในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ และจะเริ่มเห็นดาวเนปจูนอีกครั้ง
ทางขอบฟ้าด้านทิศตะวันออกก่อนรุ่งเช้าช่วงปลายเดือนมีนาคม หลังจากนั้นดาวเนปจูนจะอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์ Opposition ในวันที่ 27 สิงหาคม มีความสว่างปรากฏ 7.65

ปฎิทินที่น่าสนใจเกี่ยวกับดาวเคราะห์ประจำปี พศ.2556

18 มค. ดาวพุธอยู่หลังดวงอาทิตย์พอดี

5-7 กพ. ดาวเคราะห์สามดวง ดาวพุธ ดาวอังคาร ดาวเนปจูน เกาะกลุ่มอยู่ใกล้ทางขอบฟ้าตะวันตก
17 กพ. ดาวพุธอยู่สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันตก
21 กพ. ดาวเนปจูน อยู่หลังดวงอาทิตย์

4 มีค. ดาวพุธอยู่หน้าดวงอาทิตย์พอดี
28 มีค. ดาวศุกร์อยู่หลังดวงอาทิตย์พอดี
29 มีค. ดาวยูเรนัส อยู่หลังดวงอาทิตย์

2 เมย. ดาวพุธอยู่สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันออก
28 เมย. ดาวเสาร์อยู่ในตำแหน่งใกล้โลก (Opposition)

9 พค. ดาวศุกร์เฉียดกระจุกดาวลูกไก่ (M45)ทางขอบฟ้าตะวันตก
11 พค. ดาวพุธอยู่หลังดวงอาทิตย์อีกครั้ง
27 พค. ดาวเคราะห์สามดวง ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวพฤหัส เกาะกลุ่มกันอยู่ทางขอบฟ้าตะวันตก
31 พค. ดาวอังคาร เฉียดกระจุกดาวลูกไก่ ทางขอบฟ้าตะวันออกก่อนรุ่งเช้า

19 มิย. ดาวพฤหัสอยู่หลังดวงอาทิตย์
21 มิย. ดาวพุธ ดาวศุกร์ อยู่คู่กันบนท้องฟ้าด้านขอบฟ้าตะวันตก

9 กค. ดาวพุธ อยู่หน้าดวงอาทิตย์
22 กค. ดาวอังคารเฉียดดาวพฤหัส ทางขอบฟ้าตะวันออกก่อนรุ่งเช้า

31 กค. ดาวพุธ อยู่สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันออก

25 สค. ดาวพุธ อยู่หลังดวงอาทิตย์
27 สค. ดาวเนปจูน อยู่ในตำแหน่งใกล้โลก (Opposition)

10 กย. ดาวอังคารเฉียดกระจุกดาวรวงผึ้ง (M44)
18 กย. ดาวศุกร์อยู่คู่กับดาวเสาร์ทางขอบฟ้าตะวันตก

6 ตค. ดาวเสาร์อยู่หลังดวงอาทิตย์
10-12 ตค. ดาวพุธ และ ดาวเสาร์ อยู่คู่กันทางขอบฟ้าตะวันตก
11 ตค. ดาวพุธ อยู่สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันตก
16 ตค. ดาวอังคาร เฉียดดาวหัวใจสิงห์ (Regulus)
25 ตค. ดาวศุกร์ อยู่สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันตก

1 พย. ดาวพุธ อยู่หน้าดวงอาทิตย์
6 พย. ดาวเสาร์อยู่หลังดวงอาทิตย์
11 พย. ดาวพุธ อยู่สูงสุดทางขอบฟ้าตะวันออก

29 ธค. ดาวพุธ อยู่หลังดวงอาทิตย์

ติดต่อดาราศาสตร์แฟนคลับ : > darasartclub@yahoo.com